Project
Kinderspel
Een memory-spel met oorlogsfoto's van kinderen. Over wegkijken, geheugen en ons moreel kompas.
Kinderspel is een kunstproject dat de harde realiteit van oorlog laat zien via een ogenschijnlijk onschuldig memory-spel. De kaarten tonen oorlogsfoto's van kinderen, waardoor spelers de echte slachtoffers onder ogen zien: kinderen en burgers. Het werk laat zien hoe de wereld haar geheugen voor de ware impact van oorlog lijkt te verliezen, terwijl machtige individuen spelen met onschuldige levens.
Hoe dit werk ontstond
Dit werk is ontstaan naar aanleiding van de foto van de driejarige Aylan, die in september 2015 aanspoelde op een Turks strand. De impact van dat beeld was groot, op mij en op het maatschappelijke debat. Ik kon het beeld niet verdragen, en het uitblijven van een blijvend effect op het vluchtelingenbeleid evenmin. Om mijn eigen frustratie en verdriet te reguleren, besloot ik mijn nieuwsconsumptie te beperken.
Toch bleef de vraag knagen in hoeverre wegkijken voor eigen gemoedsrust het lijden van anderen in stand houdt. Op de Hogeschool Utrecht staat een citaat van Martin Luther King op de deur van een klaslokaal: "The only thing it takes for evil to succeed is for good men to do nothing." Dat confronteerde me met de rol van passiviteit. In de geschiedenis zeiden mensen achteraf vaak "niet te hebben geweten" wat er speelde, terwijl de informatie beschikbaar was. Dat mechanisme herkende ik bij mezelf.
Ik ben misschien niet bij machte het tij te keren, maar ik kan me wel informeren en me laten raken door wat ik zie. Ik heb de beelden opgezocht die ik jarenlang heb gemist en gemeden. En dat zijn alleen nog maar de foto's die in kranten stonden. Wat journalisten daar verder zagen, en wat mensen in oorlogsgebieden meemaken wat niet in woord of beeld te vatten is, laat zich alleen raden.
In het publieke debat verhardt de toon, wordt in wij en zij gesproken en raakt de wereld verdeeld. De oorlogsretoriek op het wereldtoneel baart me zorgen. In mijn jeugd leek het ondenkbaar dat leiders een gesprek zo snel lieten escaleren in dreigementen van geweld. Het collectieve geheugen was toen nog vers en doordrenkt van het besef wat oorlog werkelijk betekent. Dat gedeelde sentiment voelt inmiddels gefragmenteerd, en daarmee is de toekomst ongewis.
Kinderspel richt zich op de gevolgen van die verharding en polarisatie, en op de manier waarop we daarop reageren. Het is een opfrisbeurt voor ons collectieve geheugen en een beroep op ons moreel kompas. Je zult het waarschijnlijk niet met je kinderen spelen, maar hun levens, die van kinderen elders en hun gedeelde toekomst staan wel op het spel.
